Kancelaria Radcy Prawnego

Grzegorz Borowik

Iustitia est constans et perpetua voluntas ius suum cuique tribuendi. Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non leadere, suum cuique tribuere
Sprawiedliwość to stała i wieczna wola oddawania każdemu tego, co mu się należy. Zasady prawa są takie: żyć uczciwie, nie szkodzić drugiemu, oddać każdemu, co mu się należy
— Domicjusz Ulpian (zm. 223 r.)
pokrzywdzony

Re­pre­zen­ta­cja po­krzy­wdzo­ne­go w pos­tę­po­wa­niu karnym

Celem postępowania karnego jest m. in. uwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego godności, a radca prawny jako profesjonalny pełnomocnik procesowy może reprezentować pokrzywdzonego w postępowaniu karnym. Osiągnięciu pożądanego przez pokrzywdzonego wyniku sprawy może służyć wykorzystanie m. in. następujących uprawnień:

Etap postępowania przygotowawczego – pokrzywdzony jest stroną:

Etap postępowania sądowego – może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego (wnosi subsydiarny akt oskarżenia lub do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej składa oświadczenie, że będzie działał w takim charakterze)

Korzystanie przez pokrzywdzonego z pomocy profesjonalnego pełnomocnika może być postrzegane jako gwarancja faktycznej równości stron w kontekście uprawnienia do korzystania z pomocy obrońcy przez oskarżonego. Zaangażowanie profesjonalnego pełnomocnika umożliwia także pokrzywdzonemu, że nie musi on osobiście brać udziału w procesie i konfrontować się z oskarżonym, a jednocześnie ma wpływ na to w jaki sposób jego uprawnienia zostaną wykonane.

Zgodnie z unormowaniami procedury cywilnej ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. W praktyce znaczenie ma nie tylko sam wyrok skazujący. W aktach sprawy karnej gromadzone są dokumenty, które mogą mieć charakter dowodów w procesie cywilnym.

W procesie karnym sąd skazując oskarżonego, na wniosek pokrzywdzonego orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Nie stoi to na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia na drodze postępowania cywilnego.

Dla przykładu, w sprawach o spowodowanie wypadku komunikacyjnego, wywoływana jest opinia biegłego sądowego, a zagadnienia będące przedmiotem opinii to odtworzenie przebiegu wypadku i ustalenie jego przyczyn. Co istotne, opinia może obejmować kwestię ewentualnego współprzyczynienia się pokrzywdzonego do wypadku. Następnie opinia ta może zostać dopuszczona jako dowód przez sąd cywilny. Może ona zawierać opis nieprawidłowego zachowania w sposób umożliwiający przypisanie sprawstwa wypadku, a jednocześnie określać przyczynienie się pokrzywdzonego. Ostatnia z wymienionych okoliczności sama przez się nie spowoduje, że sprawca zostanie uniewinniony, natomiast może rzutować na wysokość należnego poszkodowanemu odszkodowania z uwagi na przyczynienie się do powstania szkody. Opinia może uwzględniać zebrany materiał dowodowy w postaci zeznań i wyjaśnień. Przykład ten ilustruje, że właściwe skorzystanie z uprawnień procesowych jakie posiada pokrzywdzony, w tym odnoszących się do zbierania materiału dowodowego może mieć istotne znaczenie dla dochodzonych przez niego roszczeń o charakterze cywilnoprawnym w odrębnym procesie.

Zgodnie z przepisami, od skazanego sąd zasądza wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. Zgodnie z odpowiednim rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości, stawki minimalne, stanowiące podstawę do zasądzenia przez sądy kosztów zastępstwa prawnego, wynoszą m. in. 840zł w przypadku sprawy przed Sądem Rejonowym w postępowaniu zwyczajnym, a jeśli rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień, stawka minimalna ulega podwyższeniu za każdy następny dzień o 20%. Uprawnienia pokrzywdzonego w zakresie możliwości zwrotu kosztów zastępstwa procesowego potwierdza orzecznictwo sądowe (m. in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 września 2019 r. II AKa 170/19).